Tăng điểm TOEIC Reading: Bí kíp từ vựng theo ngữ cảnh

Bạn đang đau đầu với phần TOEIC Reading,  đặc  biệt là phần từ vựng?  Cứ học bao nhiêu từ mới mà vào  phòng thi lại quên sạch hoặc không biết dùng sao cho  đúng?  Đừng lo!  Hôm nay,  chúng ta sẽ cùng nhau 'mổ xẻ' cách chinh phục từ vựng trong TOEIC Reading bằng phương pháp 'từ vựng theo ngữ  cảnh'.  Đây là bí kíp mà không ít người đạt điểm cao đã áp dụng đấy!

Tại sao "Từ vựng theo ngữ cảnh" lại quan trọng đến  vậy?

Thử nghĩ mà xem,  bạn có bao giờ gặp tình huống này chưa:  Học thuộc lòng một danh sách dài các từ vựng,  nhưng khi đọc một câu trong bài thi  TOEIC,  bạn lại không chắc từ đó có nghĩa gì trong văn cảnh đó?  Hoặc tệ hơn,  bạn chọn  một đáp án sai chỉ vì nhầm lẫn nghĩa  của từ.  Đó chính là lúc chúng ta  nhận  ra rằng,  chỉ học từ riêng lẻ là chưa đủ.

Theo các chuyên  gia ngôn ngữ từ Cambridge Assessment English,  việc hiểu từ vựng không chỉ là biết nghĩa đen của nó,  mà còn là khả năng sử dụng từ đó một cách linh hoạt trong nhiều tình huống khác nhau.  Trong bài thi TOEIC Reading,  các câu hỏi thường đánh vào khả năng suy  luận nghĩa của từ dựa trên các từ và câu xung quanh.  Nếu bạn chỉ học từ vựng theo kiểu "học thuộc lòng",  bạn sẽ rất dễ bị "lạc lối" trong ma trận ngữ cảnh của đề  thi.

Hiểu sâu  hơn:  Nghĩa đen và Nghĩa  bóng/Ngữ cảnh

Mỗi từ tiếng Anh có thể có  nhiều nghĩa.  Ví dụ,  từ "run" có nghĩa là "chạy",  nhưng nó cũng có thể mang nghĩa "điều hành" (run a company),  "chảy" (water  runs),  hay "xuất bản" (run an advertisement).  Trong TOEIC  Reading,  đề bài thường khai thác những nghĩa ít phổ biến hơn hoặc cách dùng từ trong các cụm từ cố định (collocations).  Học  từ vựng theo ngữ cảnh giúp bạn:

• Phân biệt các sắc thái nghĩa: Bạn sẽ hiểu rõ hơn khi nào nên dùng "expensive" (đắt đỏ) và khi nào dùng "costly" (tốn kém,  mang hàm ý tiêu cực hơn).
• Nắm bắt các  cụm từ thông dụng: Ví dụ,  bạn sẽ biết "make  a decision" (đưa ra quyết định) chứ không phải "do a decision".
• Suy luận nghĩa từ các từ xung quanh: Đây là kỹ năng then chốt để giải quyết các câu hỏi về từ vựng trong TOEIC.

Case Study:  Hành trình "lột xác" từ vựng của Mai Anh

Mai Anh,  một học  viên của tôi,  từng rất "ám  ảnh" với phần Reading.  Điểm Reading của em  luôn bị kéo lùi bởi phần từ vựng.  Em đã dành hàng giờ đồng  hồ để học thuộc từ mới,  nhưng kết quả vẫn không khả quan.  Sau khi tôi tư vấn cho em thay đổi phương pháp,  tập trung vào học từ vựng theo ngữ cảnh qua các bài đọc mẫu TOEIC,  mọi thứ  đã thay đổi.

Em bắt đầu đọc các bài báo,  email,  quảng cáo mẫu trong sách luyện thi TOEIC,  và thay vì chỉ ghi lại từ mới,  em ghi lại cả câu chứa từ đó,  thậm chí là  cả đoạn văn ngắn.  Em còn tập đặt câu với từ mới đó theo các tình huống khác nhau.  Sau 2 tháng kiên trì,  điểm Reading của Mai Anh  đã tăng từ 280 lên 350,  và em cảm thấy tự tin hơn hẳn khi làm bài.

Phương pháp học "Từ vựng theo ngữ cảnh" hiệu  quả

Nghe thì  có vẻ hay,  nhưng làm thế nào để áp dụng nó một cách hiệu quả đây?  Đừng lo,  tôi sẽ chia sẻ chi tiết các bước thực hiện ngay đây!

Bước 1:  Chọn nguồn tài liệu phù hợp

Đây là bước quan trọng để bạn có ngữ cảnh "chuẩn" cho từ vựng.  Hãy  ưu tiên các nguồn tài liệu bám sát format TOEIC:

• Sách luyện thi TOEIC uy tín: Các bộ sách như ETS TOEIC,  Oxford Tactics for TOEIC,  Cambridge Vocabulary for TOEIC là những lựa chọn tuyệt vời.  Chúng cung cấp các bài đọc,  email,  memo...  đúng với  văn phong và chủ đề của đề thi thật.
 
• Các trang web tin tức tiếng Anh theo chủ đề kinh doanh,  công sở: Ví  dụ như BBC Business,  The Wall Street Journal (phiên bản cho người học),  Forbes.  Tuy nhiên,  hãy cẩn thận chọn lọc vì đôi  khi ngôn ngữ có thể hơi "hàn lâm" so với TOEIC.
• Các bài báo cáo,  email mẫu trên mạng:  Tìm kiếm các cụm  từ như "business email sample",  "meeting minutes example" để có thêm nguồn tham khảo.

Lời khuyên từ kinh nghiệm: Đừng cố gắng đọc quá nhiều loại tài liệu cùng lúc.  Hãy  chọn 1-2 nguồn bạn cảm thấy thoải mái nhất và bám sát  nó.

Bước 2:  Đọc và Ghi chú Thông minh

Khi bạn gặp một  từ mới,  đừng vội tra từ điển rồi ghi vào sổ tay.  Hãy làm theo các bước sau:

• Đọc  cả câu,  thậm chí cả đoạn: Cố gắng đoán nghĩa của từ dựa vào các từ xung quanh.  Bạn có thể gạch chân từ đó và đọc tiếp.
 
• Tra từ điển,  nhưng tập  trung vào ngữ cảnh: Khi tra từ điển (Cambridge,  Oxford là những nguồn đáng tin cậy),  hãy chú ý đến các ví dụ đi kèm.  Xem từ đó được dùng trong những cụm từ nào,  trong những loại câu nào.
• Ghi chú "có cấu trúc": Thay vì chỉ ghi "abundant = nhiều",  hãy ghi theo cấu trúc sau:
 
• Từ mới: Abundant
 
• Nghĩa trong ngữ cảnh:  Phong phú,  dồi dào (thường đi với danh từ không đếm được hoặc danh từ số nhiều chỉ sự vật/khái niệm).
 
• Câu mẫu (lấy  từ bài đọc): "Natural resources are abundant in this region."
 
• Câu tự đặt (theo chủ đề TOEIC): "The company has an abundant supply of raw materials for production."
   
• Collocations/Cụm  từ liên quan: abundant supply,  abundant evidence,  abundant opportunities.

Tại sao lại cần cấu trúc này? Nó giúp bạn "neo" từ mới vào một ngữ cảnh cụ thể,  không chỉ là nghĩa đơn thuần.  Việc tự đặt câu còn rèn luyện khả năng  sử dụng từ của bạn.

Bước 3:  Ôn tập Chủ động và Sáng tạo

Việc ghi chú thôi là chưa đủ.  Bạn cần phải "tương tác" với từ vựng đó.

 
• Flashcards (Thẻ ghi nhớ): Sử dụng các ứng dụng như Anki,  Quizlet hoặc tự làm flashcards giấy.  Mặt trước ghi từ mới,  mặt sau ghi nghĩa,  câu mẫu  và collocations.
• Luyện  tập điền từ: Sau khi học một nhóm từ,  hãy tự tạo các bài tập điền từ  vào chỗ  trống hoặc tìm các bài tập tương tự trong sách luyện thi.
• Áp dụng vào thực tế (nếu có thể): Nếu bạn đang làm việc trong môi  trường quốc tế,  hãy thử dùng  các từ mới  học vào  email hoặc các cuộc trao đổi công  việc.  Đừng sợ sai,  đó là cách học tốt nhất!
• Kỹ thuật "Context Clues": Khi làm bài tập TOEIC,  hãy  tập thói quen đọc lướt các câu xung quanh từ cần điền để tìm manh mối.  Ví dụ,  nếu câu trước nói về "profit margin" và "revenue",  thì từ cần điền có khả năng liên quan đến "expenses" hoặc "costs".

Những sai lầm "kinh  điển" khi học từ vựng TOEIC và cách tránh

Trong quá trình giảng dạy,  tôi nhận thấy  học viên thường mắc phải những lỗi sau:

Sai lầm 1:  Học từ đơn lẻ,  không quan tâm đến ngữ cảnh

Hậu quả: Dễ quên,  không biết cách dùng,  dễ chọn  sai đáp án trong bài thi.

Cách tránh: Luôn ghi chú và ôn tập từ vựng kèm theo câu ví dụ và collocations.  Ưu tiên học từ qua các bài đọc ngắn thay vì danh sách từ  khô khan.

Sai lầm 2:  Chỉ học từ vựng  "khó" hoặc "hay gặp"

Hậu quả: Bỏ sót những từ vựng cơ bản nhưng lại xuất hiện thường xuyên trong các bài đọc về chủ đề quen thuộc (văn phòng,  du lịch,  mua sắm...).

Cách tránh: Cân bằng giữa việc học từ vựng theo chủ đề và từ vựng xuất hiện nhiều trong các bài thi mẫu.  Các bộ sách ETS TOEIC thường có danh sách từ vựng theo chủ  đề rất hữu ích.

Sai lầm 3:  Ôn tập thụ động,  chỉ đọc  lại ghi chú

Hậu quả: Từ vựng chỉ "ở  trên giấy" chứ không "vào đầu" và không thể áp dụng được.

Cách tránh: Phải chủ động ôn tập.  Sử dụng flashcards,  tự kiểm tra,  làm bài tập điền từ,  cố gắng đặt câu...  Càng "vật lộn" với từ vựng,  bạn càng nhớ lâu.

Sai lầm 4:  Dịch "thuần" từ tiếng Việt sang tiếng Anh

Hậu quả: Dùng sai từ do không nắm bắt được sắc thái  nghĩa hoặc cách dùng khác biệt giữa hai ngôn ngữ.

Cách tránh: Luôn tra từ điển Anh-Anh,  đọc ví  dụ và chú ý đến  các collocations.  Ví dụ,  trong tiếng  Việt mình nói "làm bài kiểm tra",  nhưng trong tiếng Anh là "take an exam" hoặc "do a test",  chứ không phải "make an exam".

Thực hành ngay:  Bài tập nhỏ giúp bạn làm quen

Hãy thử áp dụng ngay với 3 từ vựng sau đây,  thường  gặp trong TOEIC:

1. Approve: (v) - Tán thành,  chấp thuận.  
   • Ngữ cảnh: "The manager will approve your leave request."
   • Collocations:  approve a proposal,  approve a budget,  officially approve.
   • Đặt câu: "We need to get the HR department to approve the new hiring plan."
2. Facilitate: (v) - Làm cho dễ dàng,  tạo  điều kiện thuận  lợi.  
   • Ngữ cảnh:  "Good communication can  facilitate teamwork."
   • Collocations: facilitate discussion,  facilitate growth,  facilitate learning.
   • Đặt câu: "The new software is designed to facilitate the process of data entry."
3. Propose: (v) - Đề xuất,  đề nghị.  
      
   • Ngữ cảnh: "Mr.  Smith will propose a new marketing strategy at the meeting."
      
   • Collocations: propose a plan,  propose a solution,  formally propose.
   • Đặt câu:  "The committee decided to propose some changes to  the company policy."
    

Bây giờ,  bạn hãy thử tìm thêm 2-3 từ vựng khác trong một bài đọc TOEIC bạn đang làm và thực hiện các bước ghi chú,  đặt câu tương tự nhé.  Cứ kiên trì như vậy,  chắc chắn từ vựng của bạn sẽ "thăng hạng" đáng kể!

Nhớ nhé,  học từ vựng trong TOEIC Reading không phải là cuộc đua về số lượng,  mà  là cuộc chiến về chất lượng và khả năng áp dụng.  Hãy học theo ngữ cảnh,  bạn sẽ thấy việc  chinh phục điểm số cao  không còn là điều bất khả thi nữa.  Chúc  bạn học tốt!